کنار هم گذاشتن دو ستاره فرمول کمدی نمی سازد
نسیم عرب‌امیری در سی‌امین گردهمی «طنزینما» با موضوع تحلیل و آموزش فیلمنامه کمدی که روز یکشنبه ۱۰ آبان ساعت ۱۷ در سالن اوستای حوزه هنری برگزار شد، به بررسی فیلم «احمق و احمق‌تر» و الگوشناسی کمدی‌های زوجی در سینمای ایران و جهان پرداخت و نکات ساختاری مهمی را برای نویسندگان و هنرجویان مطرح کرد. بخش اصلی کارگاه به تماشای بخشی از فیلم کلاسیک و جریان‌ساز «احمق و احمق‌تر» و واکاوی آن اختصاص داشت.
به گزارش روابط عمومی دفتر طنز حوزه هنری، عرب‌امیری در ابتدای نشست با بیان اینکه شاکله بسیاری از فیلم‌های پرفروش کمدی در سینمای ایران طی یک دهه اخیر بر اساس این الگو شکل گرفته است، گفت: «ویژگی‌های دو شخصیت اصلی یعنی لوید به‌عنوان فردی بیش‌فعال، با هوش اجتماعی پایین و رفتارهای برون‌گرایانه شدید و هری به‌عنوان پارتنری آرایشگر، منفعل، بی‌حوصله و غرغرو با یکدیگر تضاد عمیقی دارند.»
او در این زمینه با تاکید بر اینکه تکنیک کلیدی در این الگو خلق تضاد میان دو کاراکتر است، تصریح کرد: «یکی احمق است و دیگری احمق‌تر و هر یک خود را فردی باهوش می‌پندارد درحالی‌که هر دو در یک سطح از جهان کودکانه سیر می‌کنند.»
مدرس کارگاه با انتقاد از الگوبرداری‌های سطحی در برخی کمدی‌های ایرانی اظهار داشت: «بسیاری از تهیه‌کنندگان تصور می‌کنند صرف کنار هم قراردادن دو بازیگر مرد محبوب مانند ترکیب جواد عزتی و امیر جعفری یا پژمان جمشیدی و سام درخشانی، فرمول کمدی را فعال می‌کند.»
عرب‌امیری با بیان اینکه مرز میان حماقت ساختارمند و لودگی بی‌منطق در این آثار گم می‌شود، گفت: «وقتی کاراکتر برای گرفتن خنده به هر قیمت کارهای بی‌ربط انجام می‌دهد، به ساختار قصه آسیب می‌زند.»
او همچنین با تاکید بر اینکه در آثار موفق، حماقت کاراکترها باید در خدمت پیشبرد پیرنگ و جهان قصه باشد، نه عامل پاره کردن منطق روایی، تصریح کرد: «در ادامه باید به تبیین دلایل جذابیت این کاراکترها از منظر روان‌شناسی و تئوری‌های خنده پرداخت.»
کنار هم گذاشتن دو ستاره فرمول کمدی نمی سازد
این نویسنده در ادامه به تبیین دلایل جذابیت این کاراکترها از منظر روان‌شناسی و تئوری‌های خنده پرداخت. او به مواردی چون «تئوری برتری» که در آن مخاطب با دیدن اشتباهات کودکانه، احساس هوش بیشتری می‌کند، «تئوری تناقض یا ناهماهنگی» تقابل جهان بی‌رحم خلافکاران با دنیای کودکانه دو قهرمان و «قانون بقای حماقت» اشاره کرد.
عرب‌امیری با بیان اینکه بر اساس قانون بقای حماقت، برخلاف درام‌های جدی، کاراکترهای کمدی نباید تا انتهای مسیر عاقل شوند، گفت: «این اصل، تضمین‌کننده بقای ژانر کمدی است.»
او در ادامه با تاکید بر اینکه ازدست‌رفتن حماقت ذاتی شخصیت‌ها، فروپاشی منطق کمدی را در پی خواهد داشت، تصریح کرد: «نویسندگان نباید در فرآیند تغییر و تحول کاراکترها، خط‌قرمزهای ساختاری ژانر را بشکنند و حماقت بنیادین شخصیت‌ها را فدای منطق درام‌های جدی کنند.»
در بخش پایانی گردهمی طنزینما، این فیلمنامه‌نویس به چالش‌های حضور زنان در ژانر کمدی پرداخت و با بیان اینکه در سینمای جهان و ایران معمولاً نقش صدای خرد و شخصیت عاقل به زنان داده می‌شود، گفت: «ناخودآگاه جمعی جامعه پذیرش کمتری نسبت به دیدن زن دلقک یا احمق دارد.»
عرب‌امیری با تاکید بر اینکه حتی برخی جریان‌های افراطی و فمینیستی نیز ناخواسته با این فرض که زن نباید مایه خنده باشد، حصارهایی پیرامون کاراکتر زن کشیده‌اند، تصریح کرد: «آثار معدودی مانند فیلم «ورود آقایان ممنوع» نشان داد که قهرمان زن تحول‌آفرین تا چه اندازه می‌تواند موفق ظاهر شود.»
او با بیان اینکه آموزش عملی لازمه یادگیری فیلمنامه‌نویسی است، از هنرجویان خواست تا به عنوان تمرین کارگاهی بر اساس الگوی احمق و احمق‌تر، موقعیت‌های جدیدی مانند دو دانش‌آموز، مدیرعامل و معاون یک شرکت یا مدیر و دستیار در یک مجموعه بیمارستانی را طراحی و مکتوب کنند.
گفتنی است ورود به این جلسات برای علاقه‌مندان به طنز آزاد است.
پایان
اخبار برنامه‌های دیگر دفتر طنز را دنبال کنید
