حفظ میراث نسل طلایی طنز با چاشنی وزن و واژه سازی در طنزچین

حفظ میراث نسل طلایی طنز با چاشنی وزن و واژه سازی در طنزچین

حفظ میراث نسل طلایی طنز با چاشنی وزن و واژه سازی در طنزچین

یازدهمین گردهمی از سلسله گردهمی‌های تخصصی «طنزچین» با محوریت بازخوانی زندگی و آثار پیشکسوتان مطبوعات طنز، با حضور اهالی قلم، پژوهشگران ادبیات و علاقه‌مندان به حوزه طنز و با تدریس مهدی فرج‌اللهی، نویسنده و طنزپرداز برجسته کشور، روز شنبه ۳۰ آبان‌ماه در سالن صفارزاده برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی دفتر طنز حوزه هنری، در این گردهمی زوایای پنهان و آشکار زیست فردی، اجتماعی و حرفه‌ای زنده‌یاد «محمد پورثانی» ملقب به «عباسعلی لواسانات»، از چهره‌های ماندگار طنز مکتوب و مطبوعات ایران، زیر ذره‌بین نقد و واکاوی قرار گرفت و حاضران با ابعاد گوناگون مبارزات مطبوعاتی، خلاقیت‌ها و سبک زندگی این نویسنده فقید آشنا شدند.

مدرس این گردهمی با ذکر خاطراتی از دوران کودکی و نوجوانی پورثانی، اشاره کرد: «او ذوق هنری و نویسندگی خود را از همان دوران تحصیل و با نوشتن در روزنامه‌دیواری مدارس آغاز کرد و این علاقه سرشار، او را به سمت‌وسوی روزنامه‌نگاری حرفه‌ای سوق داد.»

به گفته فرج‌اللهی، پورثانی در کنار فعالیت‌های مستمر مطبوعاتی، کارمند اجراییات بانک سپه بود و از سال ۱۳۳۹ تا ۱۳۵۹ در پاساژی در میدان بهارستان اشتغال داشت؛ فضایی که بعدها با تغییر کاربری بخشی از آن به لوازم ورزشی، به پاتوقی صمیمی و فرهنگی برای اهالی ورزش، نویسندگان و روزنامه‌نگاران ورزشی‌نویس آن دوران تبدیل شد، به‌طوری‌که بسیاری از اصطلاحات ماندگار ورزشی در مطبوعات آن روزگار، ریشه در مراودات و ایده‌های همین محفل صمیمی داشت.

او در ادامه به روحیات لطیف، ساده‌زیستی مثال‌زدنی و عشق عمیق پورثانی به طبیعت و همچنین به مراودات گسترده ادبی و دوستانه او با چهره‌های نامدار فرهنگ و هنر آن دوره، از جمله پرویز شاپور (خالق کاریکلماتور و همسر فروغ فرخزاد)، ابوالقاسم حالت، منوچهر نوذری، پرویز خطیبی و کریم فکور پرداخت و یادآور شد: «پورثانی از نویسندگان و همکاران اصلی برنامه رادیویی فاخر و محبوب «صبح جمعه با شما» بوده است.

از دیگر ابداعات شگفت‌انگیز و پیشروانه‌ی این طنزپرداز فقید می‌توان به مصاحبه‌های خیالی او با حیوانات مختلف از جمله گاو، گوسفند و حیوانات وحشی در سفرهای خارجی و همچنین مصاحبه با مجسمه‌ها اشاره کرد که بازتاب‌دهنده نگاه انتقادی، موشکافانه و طنزآمیز او به روابط انسانی و مسائل روز جامعه بود.»

حفظ میراث نسل طلایی طنز با چاشنی وزن و واژه سازی

در بخش بعدی گردهمی، فرزند زنده‌یاد پورثانی به جایگاه فرهنگی این نویسنده و روند مستندنگاری آثار و زندگی پدرش پرداخت و از سختی‌ها، چالش‌ها و دغدغه‌های فراوان در مسیر جمع‌آوری اسناد، دست‌نوشته‌ها و آثار پنج دهه فعالیت مطبوعاتی او در رادیو و مطبوعات سخن گفت.

او با تأکید بر اینکه این اثر مکتوب تنها روایتگر زندگی یک فرد نیست، بلکه گنجینه‌ای از تاریخ شفاهی مطبوعات طنز ایران محسوب می‌شود، گفت: «هدف از این اقدام جلوگیری از به فراموشی سپرده‌شدن نام و میراث درخشان نسل طلایی طنز و مطبوعات ایران در میان حجم انبوه اطلاعات دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی است.

بخش کارگاهی و آموزشی این رویداد، با محوریت آموزش مبانی وزن عروضی و تحلیل ریتم در شعر فارسی ادامه یافت. در این بخش، حاضران با تکیه بر مصرع معروف «از مکافات عمل غافل مشو / گندم از گندم بروید جو ز جو» به‌عنوان تمرین کارگاهی، به بررسی ساختار هجایی و ارکان عروضی این وزن (فاعلاتن فاعلات فاعلن) پرداختند و کتاب‌های مرجع و ساده‌سازی‌شده در این حوزه به شرکت‌کنندگان معرفی شد تا علاقه‌مندان بتوانند بدون دغدغه‌های آکادمیک پیچیده، با ریتم و آهنگ درونی شعر آشنا شوند و عیوب وزنی سروده‌های خود را شناسایی و اصلاح کنند.

در ادامه این بخش، مقوله جذاب واژه‌سازی، دگرگونی واژگان و بازی‌های زبانی در طنز مطبوعاتی مورد بحث قرار گرفت و نمونه‌های تاریخی از واژه‌سازی‌های خلاقانه در نشریه توفیق همچون تبدیل نام ادارات و چهره‌ها به ترکیبات طنزآمیز و همچنین تغییر هوشمندانه جملات و ضرب‌المثل‌های مشهور ازسوی طنزپردازان بزرگ مرور شد.

گفتنی است؛ حضور در این گردهمی آموزشی برای عموم آزاد و رایگان است.

پایان

اخبار برنامه‌های دیگر دفتر طنز را دنبال کنید

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


The reCAPTCHA verification period has expired. Please reload the page.

به بالا بروید