گرفتن وام و تحول درونی قهرمان لیلی با من است
نویسنده: مهدی صالحی
فیلم سینمایی «لیلی با من است» به کارگردانی کمال تبریزی که در سال 1374 اکران شد یکی از متفاوت‌‌ترین و ماندگارترین آثار سینمای ایران در پرداختن به موضوع جنگ تحمیلی است که از زبان طنز و استعاری برای بیان مفاهیم عمیق انسانی استفاده می‌کند.
«لیلی با من است» داستان مرد جوانی به نام «صادق مشکینی» با بازی پرویز پرستویی را روایت می‌کند که برای دریافت وام از صندوق تلویزیون باید به جبهه برود تا از اسرا فیلم بگیرد، این انگیزه ساده و مادی به تدریج و در مواجهه با واقعیت‌های جنگ به تحولی عمیق در وجود او منجر می‌شود.
فیلم تبریزی موفق شده است بدون بهره‌گیری از شعار زدگی و کلیشه‌های مرسوم در سینمای دفاع مقدس تصویری انسانی و ملموس از فضای جنگ ارائه دهد.
لیلی با من است
این فیلم بر جنبه‌های عاطفی و روان شناختی شخصیتها متمرکز است و جنگ را بهانه‌‌ای برای واکاوی روح انسان می‌داند؛ نشان دهنده بلوغ سینمای ایران در پرداختن به این موضوع حساس است.
طنز در «لیلی با من است» ظریف، غیرمستقیم و مبتنی بر موقعیت‌های انسانی است. فیلم‌نامه کمال تبریزی و رضا مقصودی به جای تکیه بر دیالوگ‌های طنز آمیز از موقعیت‌های طبیعی و رفتاری شخصیتها برای ایجاد لحظات کمدی استفاده می‌کند.
برای مثال صحنه‌هایی که صادق تلاش می‌کند خود را به عنوان فردی با انگیزه‌های معنوی نشان دهد یا برخورد او با شخصیت‌های مختلف در جبهه دارای لحن طنزآمیزی است که از تضاد بین ظاهر و باطن شخصیت نشأت می‌گیرد که کاملاً در خدمت شخصیت پردازی و پیشبرد داستان است.
بازی درخشان پرویز پرستویی و محمود عزیزی (آقای کمالی) به این شخصیتها عمق و باورپذیری بخشیده است. آنها توانستند سفر درونی شخصیت از فردی با انگیزه‌های مادی به فردی با بینش معنوی را با ظرافت و بدون اغراق نمایش دهند.
شخصیت‌پردازی فیلم بر اساس «تیپ» سازی نیست بلکه بر اساس روان‌شناسی عمیق شخصیتها شکل گرفته است. این رویکرد به فیلم امکان می‌دهد تا بدون قضاوت آشکار، تحول درونی شخصیت اصلی را به تصویر بکشد.
زیر متن اجتماعی «لیلی با من است» بسیار ظریف و هنرمندانه ارائه شده است. فیلم به جای نقد مستقیم به بررسی تأثیر جنگ بر انسان‌ها می‌پردازد که چگونه فضای جنگ می‌تواند زمینه ساز تحول فردی شود حتی زمانی که انگیزه اولیه فرد برای حضور در جنگ کاملاً مادی باشد.
نام فیلم خود به تنهایی نمادین است، «لیلی» می‌تواند نماد معشوق، آرمان یا حتی مفهوم انتزاعی عشق باشد که در شرایط سخت جنگ، همراه و تسلی‌بخش انسان است. این نگاه فیلم را به آثاری فراملیتی تبدیل کرده که برای مخاطبان غیر ایرانی نیز قابل درک و ارتباط است.
از منظر فنی و هنری «لیلی با من است» نمونه درخشانی از سینمای حماسی ایران است. کارگردانی کمال تبریزی در این فیلم نیز تسلط خود بر روایت داستانی و تصویری را به نمایش می‌گذارد. تصویربرداری فیلم که توسط مجتبی رحیمی انجام شده با نورپردازی طبیعی و ترکیب‌بندی‌های حساب شده فضایی واقع‌گرایانه خلق کرده است.
موسیقی متن فیلم ساخته بهنام ابطحی با استفاده از سازهای ایرانی فضایی عاطفی و عمیق به فیلم بخشیده است.
تأثیر فرهنگی «لیلی با من است» را می‌توان در پذیرش گسترده آن توسط مخاطبان عام و خاص سینما مشاهده کرد. این فیلم که در چهاردهمین دوره جشنواره فیلم فجر برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلم شد نشان داد که می‌توان بدون توسل به کلیشه‌ها، آثاری عمیق و مردمی درباره جنگ ساخت که هم مردم از دیدن آن لبخند بزنند و هم اینکه بار معنایی داشته باشد.
پایان
نقد و بررسی سایر برنامه‌های سینما و تلویزیون را بخوانید
