برادران مارکس و ترکیبی که در سینمای کمدی ماندگار شد
نویسنده: ابراهیم کاظمی مقدم
سینمای کمدی کلاسیک دنیایی از اسطوره‌ها و نوابغ را در خود جای داده است. از چاپلین و زوج هنری لرن و هاردی گرفته تا کیتون و لوید.
با این وجود باید پذیرفت که آنچه برادران مارکس در این سینما رقم زدند در نوع خود بی‌نظیر است. آن‌ها با به اشتراک گذاشتن توانایی و استعدادهای خودشان به ترکیبی دست یافتند که تا مدت‌ها الهام‌بخش کمدی‌های سطح یک جهان بودند و حتی وودی آلن نیز تاثیر بسزایی از ایشان گرفت.
برادران مارکس در سبک ابداعی خود ترکیبی از کمدی فیزیکی، بی‌منطقی، آنارشیست، هجو و شوخی کلامی را به مخاطب ارائه کردند. البته تعجبی هم ندارد که پیش از آن‌ها کسی نتوانسته به این ترکیب عالی دست پیدا کند.
چون کنار هم گذاشتن تمام این مدل‌های طنز در یک یا دو کاراکتر عملا ناممکن است. راز موفقیت برادران مارکس نیز همین پخش کردن بار طنز در کاراکترهاست. این ترکیب با اضافه شدن کاراکتر هر یک از ایشان به داستان تشکیل شد.
برادران مارکس
گروچو مارکس نماینده کمدی کلامی، طعنه زدن‌های تند و تیز، هجو سیاست و پوچی‌گرائی و در عین حال استاد بداهه بود. بازی نقش او را جولیوس هنری مارکس و بزرگترین برادر به عهده داشت که محبوب‌ترین عضو گروه بود.
او از کودکی همراه مادرش تئاتر کار کرده بود و با وجود این که بار کلامی طنز را به عهده داشت از توانائی بی‌نظیری در حرکات بدنی نیز برخوردار بود. جولیوس با آن سبیل اغراق شده و بازی بی‌نظیرش امروزه یکی از ماندگارترین چهره‌های کمدی است. کسی که وودی آلن وامدارش است.
هارپو نماینده کمدی صامت، طنز‌های فیزیکی، اجراهای ناب و خنگ‌نمایی و یک پانتومیم‌باز معرکه بود. این نقش را آدولف مارکس بازی می‌کرد. متفاوت‌ترین عضو گروه بود و نامش را به خاطر مهارتش در نواختن موسیقی با ساز هارپ گرفته بود.
شخصیتی او ناگهان از دل شلوغی و آشوب بیرون می‌‍آمد و موسیقی می‌نواخت. ظاهر دیوانه و در عین حال یک روح لطیف را نشان می‌داد و با این که کلمه‌ای به زبان نمی‌آورد اما یک منطق اجتماعی بزرگی را به سخره می‌گرفت.
حرکات بدنی آدولف هنوز هم که نوز است به عنوان حرکات برتر کمدی کلاسیک در دانشگاه‌های بازیگری برسی می‌شوند. او کسی است که منشا الهام مستر بین بود.
چیکو واسطه‌ای میان این دو بود که با سوءبرداشت‌های زبانی و شوخی‌های مبتنی بر لهجه، ریتم فیلم را حفظ می‌کرد.
برادر آخری که در این‌جا معرفی می‌کنیم لئوناردو مارکس است. سومین عضو گروه که نقش یک ایتالیایی خوش مشرب و زرنک و البته کمی شیاد را بازی می‌کرد. استاد بازی با واژه‌ها بود و با استفاده از هوش کلامی خود لحظات خنده داری را خلق می‌کرد. یک مکمل ایده‌‌آل برای دو برادر قبلی که منبع الهام بسیاری از نویسندگان سیتکام در آینده شد.
البته دو برادر دیگر هم نقش‌های درخور توجهی را در برخی فیلم‌ها بازی کردند اما همواره بار اصلی به دوش گروچو و هارپو و جیکو بود. این ترکیب سه نفره بود که علاقه‌مندان به شوخی‌های عمیق و فکری را در کنار طرفداران کمدی فیزیکی در کنار هم و روی صندلی سینما می‌نشاند و حتی بعد از گذشت یک قرن هم تماشایی و دیدنی است.
مسلما مزیت‌های فیلم‌های برادران مارکس در همین ترکیب خلاصه نشده اما قطعا آنچه آثار این سه برادر را از دیگران متمایز می‌کند، همین ترکیب زیرکانه است.
اگر نه بداهه‌پردازی و هجو قدرت‌های بزرگ یا دیالوگ‌های عمیق در جاهای دیگر هم پیدا می‌شوند. اما ترکیب این‌ها به این صورت قطعا میراث برادران مارکس برای سینمای کمدی است.
پایان
بخش «طنزپردازان» دفتر طنز را دنبال کنید
