ضرورت استفاده از طنز در نظام آموزشی
نویسنده: مهدی صالحی
یادگیری هنگامی‌که با طنز همراه باشد لذت بخش‌تر و مؤثرتر است، شادی و توجه دانش آموز را متمرکز می‌کند و یکنواختی تدریس سنتی را از بین می‌برد، سبب خلاقیت و اعتماد به نفس و زمینه سازی برای ابراز وجود دانش آموزان و افزایش یادگیری در کودکان و احساس نزدیکی دانش آموز با معلم از لحاظ روحی و عاطفی و یادگیری به نحوی درست صورت می‌گیرد.
تکنیک طنز فضای یادگیری مثبتی ایجاد و از استرس کم کرده و از فرسودگی و خستگی معلم و دانش آموزان می‌کاهد.
معلم باید از مدیریت درست کلاس آگاهی داشته باشد تا زمانی که قادر به کنترل و مدیریت صحیح کلاس خود نباشد نباید از طنز در روش تدریس خود استفاده کند.
معلم با مدیریت و برنامه ریزی درست وقتی از چاشنی طنز در روش تدریس خود استفاده می‌کند معلمی حرفه ای است.
رویکرد تدریس مبتنی بر طنز را با همه وجود لمس کرده چون نوعی از روش تدریس در آموزش و از تجربیاتی است که برای عملیاتی و فراگیر شدن، قابلیت بالایی دارد آموزش مبتنی بر طنز برای بهبود یافتن تدریس لازم است و با تمرکز بر ساختار شکنی در محتوای درس و جاذبه‌های طنز گفتاری و رفتار معلم رویکردی را به شما ارائه می‌دهد که تأثیر مؤثری در به کارگیری روش‌های نوین تدریس دارد.
طنز به عنوان یکی از جنبه‌های فرهنگی هر جامعه در پرورش ذهن و یادگیری افراد به واسطه ایجاد فضایی مفرح به دور از استرس و فشارهای ناشی از یادگیری با تکیه بر اینکه طنز دارای کارکردهای بسیاری در فرار از یکنواختی و جلوگیری از خجالت زدگی و ایجاد همبستگی و کاهش ناراحتی تأثیر به سزایی در افزایش سطح یادگیری افراد دارد.
در تمامی مطالعات صورت گرفته در این زمینه بر این موضوع تأکید نموده اند که امروزه استفاده از طنز تبدیل به خصوصیت متمایز برجسته‌ترین مدیران، تجار، تهیه کنندگان برنامه‌های تلویزیونی و شرکت‌های ارائه دهنده تبلیغات شده است که توانسته‌اند با استفاده از این زبان و بازی با لغات و عناصر مختلف به نتایج شگرفی دست یابند.
زیرا طنز صرفاً وسیله‌ای برای خوش گذرانی افراد نیست بلکه یک ابزار کاربردی در ارتباطات انسانی است که حتی می‌توان از آن برای کنترل دیگران و ترغیب آن‌ها جهت تن دادن به خواسته‌های ما استفاده نمود که یکی از این خواسته‌ها یادگیری مفاهیم جدید در نظام آموزشی است.
استفاده از طنز در نظام آموزشی می‌تواند زمینه افزایش انسجام گروهی و نزدیک کردن دوستان به یکدیگر و آب نمودن یخ افراد کمک شایانی نماید.
همچنین طنز با ایجاد جوی باز توأم با صمیمیت و احساسات مثبت که حاصل گوش سپردن دانش آموزان به مطالب طنز آمیز و در نتیجه درک و پذیرش راحت‌تر آن می‌گردد.
همچنین طنز با فراهم کردن فضایی آرام و به دور از هیجانات کاذب و استرس موجب می‌شود تا دانش آموز با تمرکز بیشتر به ظرافت‌ها و زوایای پنهان و آشکار درس توجه نماید که نتیجه آن ایده پردازی و نگاهی متفاوت به مسائل را فراهم می‌سازد که اساس خلاقیت و نواندیشی در امور فردی و گروهی است.
وارنز از جمله صاحب نظران طنز در آموزش و ارائه دهنده نظریه طنز آموزشی می‌گوید: «طنز باعث افزایش توجه دانش آموزان، یادگیری، یاد داری، انگیزش و توانایی پردازش پیام آموزشی می‌شود، طنز مرتبط نه تنها باعث حواس پرتی نمی‌شود بلکه باعث می‌شود پیام‌های آموزشی بیشتر در خاطر بماند، بر اساس این تئوری طنز مثبت باعث ایجاد حس خوب در گیرنده پیام آموزشی می‌شود.»
یادگیری زبان سایر کشورها و برقراری ارتباط با آن‌ها یکی از جذاب‌ترین کلاس‌های آموزشی است که تمامی افراد در سنین مختلف به آن علاقه‌مند هستند، یکی از روش‌های آموزش زبان که امروزه مورد توجه ویژه ای در دنیا قرار گرفته است استفاده از طنز در آموزش زبان جدید است.
در یادگیری زبان دوم توانایی درک طنز در فرهنگ آن سرزمین یکی از بخش‌هایی است که می‌تواند به ما در زمینه میزان درک مطلب از زبان شفاهی و کتبی کمک نماید.
در تحقیقاتی که در این زمینه شده است مشخص گردید بیگانه بودن با فرهنگ جامعه هدف و جامعه ای که در آن زبان آموز زندگی می‌کند می‌تواند تأثیرات کمی در رشد آموزشی افراد داشته باشد.
از همین رو در هنگام نگارش کتاب‌های آموزشی باید به این نکته توجه ویژه داشت که در کنار آموزش زبان خارجی فرهنگ آن جامعه نیز بیان گردد و از سوی دیگر برخی از شوخی‌ها بر اساس فرهنگ زبان آموز باید طراحی گردد تا این دو در کنار هم بتواند یک کتاب کامل شامل آموزش زبان و فرهنگ‌ها باشد.
برای رسیدن به درک صحیح مطلب و انتقال دانش زبان‌شناختی، اجتماعی و فرهنگی می‌توان از بازی با کلمات، ایهام، داستان‌های خنده دار، چیستان، جوک‌ها و لطیفه‌ها و امثال این‌ها استفاده کرد که موجب فراگیری بهتر زبان دوم و یا هر موضوع آموزشی دیگری می‌گردد.
برخی محققان نیز بر این باورند که انواع خاصی از طنز ممکن است در محیط‌های آموزشی نامناسب باشد و پیامدهای منفی مانند ایجاد محیط یادگیری ناراحت کننده و نا آرام برای برخی از دانش آموزان و کاهش انگیزه نسبت به یادگیری و کاهش اعتبار معلم را دربر داشته باشد.
و نکته پایانی اینکه استفاده از طنز برای افزایش یادگیری در دانش آموز، باید مناسب و مرتبط باشد و باید با بازخورد مثبت همراه شود.
علاوه بر این، جزء طنزآمیز متن باید مستقیماً به مواد آموزشی مرتبط باشد تا فرآیند شناختی مفاهیم متمرکز بر برنامه درسی، دوره را تقویت کند.
طنز مرتبط سبب کاهش دور شدن حواس مخاطب نسبت به پیام‌های آموزشی می‌شود و قابلیت ماندگاری اطلاعات را بیشتر می‌کند.
منابع:
1. مقاله علمی پژوهشی کاربرد طنز در فرآیند یاددهی – یادگیری؛ فرایند ویژه برای یاد گیران زبان دوم نوشته علی ضیائی مهر و همکاران.
2. مقاله علمی پژوهشی بررسی تأثیرات طنز بر تعاملات میان فردی در فرهنگ اجتماعی نوشته زهرا افشار کهن و همکاران.
3. مقاله علمی پژوهشی تأثیر تکنیک طنز در روش تدریس معلم، کلاس درس خود را لذت بخش‌تر کنید نوشته لیلا جلالی گرمرود و همکاران.
4. مقاله علمی پژوهشی کنکاشی در نقش طنز در افزایش اثر بخشی آموزش ابتدایی، چرایی و چگونگی نوشته محمد علی رستمی‌نژاد و همکاران.
5. مقاله علمی پژوهشی طراحی و اعتبار یابی الگوی امکان سنجی آموزش طنز محور در مدارس ابتدایی نوشته مجید امینی و همکاران.
پایان
برای مطالعه سایر مقالات اینجا کلیک کنید.
