برنامه خردل و چقدر خوبیم ما
نویسنده: علی ملکشاهی مقدم
خردل، برنامه‌ای گفتوگومحور است که به میزبانی علی میرمیرانی از شبکه نسیم پخش می‌شود. علی میرمیرانی یا ابراهیم رها که البته چند نام مستعار دیگر نیز دارد، نویسنده، طنزنویس، مجری، برنامه‌ساز، فیلم‌نامه‌نویس و در اساس فردی از خانواده مطبوعات است که دهه شصتی‌ها وی را با مجله چلچراغ شناختند و در ادامه کتاب‌هایش را خواندند و برنامه‌هایش را دیدند.
علی میرمیرانی پس از جنگ دوازده‌روزه با برنامه روشنایی‌های شهر مهمان خانه‌های مردم بود و چند وقتی است که بیشتر از گذشته در صدا و سیما حضور دارد.
میرمیرانی پیش از خردل نیز چه در تلویزیون و چه در شبکه نمایش خانگی با برنامه‌های گفتوگومحور میزبان افراد گوناگون بوده است.
برنامه خردل از جمله معدود برنامه‌هایی است که می‌کوشد در تلویزیون امروز ایران، جایی میان سرگرمی ساده و گفت‌وگوی جدی پیدا کند.
این برنامه با شعار گفت‌وگوی چالشی و محترمانه و با اتکا به حضور علی میرمیرانی، تلاش می‌کند گفت‌وگو را از سطح رسمی و صلب رسانه به فضای صمیمی، انسانی و شوخ‌طبعانه نزدیک کند.
این‌که برنامه بر تجربه زیسته، اشتباهات، فراز و فرودها و نه صرفاً موفقیت‌های مهمان تکیه دارد، نقطه شروع جذابی است.
میرمیرانی برخلاف بسیاری از مجریان تلویزیونی، مطیع متن و قالب نیست؛ او برنامه را دیالوگ به دیالوگ پیش می‌برد، تا به مضمون مدنظر خود دست یابد.
توانایی میرمیرانی در شکستن یخ مهمان، صحبت های طنزآمیز کوتاه اما مؤثر و طرح پرسش‌های انسانی، باعث شده فضای برنامه صمیمی، اما همچنان جدی باقی بماند و از لودگی‌های مرسوم این روزها دور گردد.
از سوی دیگر، در برنامه خردل صرفاً به چهره بودن مهمان توجه نشده، بلکه سعی شده افرادی دعوت شوند که قصه داشته باشند، مسیر حرفه‌ای‌شان دراماتیک باشد و مهمتر از آن بتوانند روایت صادقانه‌ای از زندگی‌شان ارائه دهند. این رویکرد اجازه داده بسیاری از گفت‌وگوها ارزش شنیدن داشته باشند، نه فقط ارزش تماشا.
برنامه خردل
برنامه خردل در کنار طنز، از گفت‌وگو درباره مسائل دشوار زندگی نیز نمی‌ترسد. شکست، افسردگی، فشار کاری، ترس، بحران‌های خانوادگی و خاطرات تلخ، همیشه در بخشی از برنامه جای گرفته و سبب همذات‌پنداری هر چه بیشتر مخاطب با مهمان گردیده‌اند.
خردل این مباحث را با زبانی روان و قابل هضم ارائه می‌کند، بی‌آنکه خود را با روشنفکرنمایی یا روانشناسی سطحی، بزرگ جلوه دهد.
میرمیرانی در کنار تهیه‌کننده برنامه موفق شده خردل را که نه مسابقه دارد، نه دکور پرزرق‌وبرق، نه موسیقی اغراق‌شده و نه حتی اجرای نمایشی، به برنامه‌ای محبوب در میان مخاطبانش بدل نماید. این سادگی فرم باعث شده تمرکز برنامه روی گفتگو بماند، نه نمایش.
در کنار تمامی محسنات، برنامه خردل خالی از عیب نیز نیست. در برخی قسمت‌ها، گاهی گفتگو بیش از حد طول می‌کشد یا در مسیری حرکت می‌کند که به نتیجه نمی‌رسد. این کندی ریتم باعث می‌شود برخی اپیزودها از انرژی بیفتند و مخاطب، پیگیری را کنار بگذارد.
از سوی دیگر، دکور ساده خردل با وجود راحتی و صمیمیت، برای برنامه‌ای بلندمدت ممکن است یکنواخت شود. خردل، به یک هویت بصری قوی‌تر نیاز دارد. این هویت لزوماً نباید پرزرق‌وبرق باشد، اما به ضرس قاطع بایستی منسجم‌تر و خلاقانه‌تر باشد.
نکته دیگر آن که در برخی قسمت‌ها، پرسش‌ها محافظه‌کارانه‌تر از حد انتظارند. گاهی مهمان در منطقه امن باقی می‌ماند و گفتگو وارد بخش‌های عمیق‌تر زندگی یا حرفه نمی‌شود.
بعضی اپیزودها نیز درون‌مایه مشخصی ندارند و از موضوعی به موضوعی دیگر می‌پرند. این امر باعث می‌شود وحدت و ثبات معنایی بخش‌هایی از برنامه از دست برود.
با توجه به مواردی که ذکر شد، تعیین یک خط موضوعی مشخص در هر قسمت و اضافه کردن پرسش‌های کوتاه‌تر که در آن‌ها بیشتر به ناگفته‌های مهمان از تجربیات زندگی شخص‌اش پرداخته شود، می‌تواند به برنامه ساختار بدهد و ریتم را کنترل کند.
در پایان، خردل برنامه‌ای است که سعی می‌کند گفتگو را انسانی، صمیمی و واقعی کند. علی میرمیرانی توانسته اجرا را از شعار به عمل نزدیک کند و مهمانان به دلیل صداقت و تجربه‌های واقعی‌شان، برنامه را ارزشمند کرده‌اند.
به نظر می‌رسد با کمی اصلاحات، خردل می‌تواند به یکی از مهم‌ترین برنامه‌های گفتوگومحور سال‌های اخیر تبدیل شود.
پایان
نقد و بررسی سایر برنامه‌های سینما و تلویزیون را بخوانید
