نشست تخصصي نهمين جشنواره طنز سوره ساعت 10 صبح روز يکشنبه 31 ارديبهشت ماه 1396 در سالن زنده‌ياد فردي حوزه هنري با حضور اساتيد و طنزپردازان کشور برگزار شد.
پيش از برگزاري آيين اختتاميه «نهمين جشنواره طنز سوره»، نشست تخصصي بررسي طنز با حضور ناصر فيض، اسماعيل اميني، سيدعلي ميرفتاح، احمد عرباني، اميد مهدي‌نژاد و نويسندگان و طنزپردازان کشور برگزار شد.
نگراني هاي طنز امروز
کيفيت فداي کميت نشود
ناصر فيض در اين برنامه با موضوع «ده نگراني شعر طنز امروز» به نکاتي در اين‌باره اشاره کرد و گفت: يکي از نگراني‌هاي من در حوزه شعر «مناسبتي خواندن شعر براي ذائقه مخاطب» است. اينکه در چه جمعي و با چه سليقه‌اي قرار داريم، بعد به انتخاب شعري همسو با سليقه و ذائقه آن جمع بپردازيم يک نگراني است. البته نگاه خوشبينانه به اين موضوع، مخاطب شناسي درست از سوي شاعر است. چرا که اگر درست انجام شود مي‌تواند موثر واقع شود.
تعدد جلسات بي در و پيکر با موضوع شعر نيز يکي ديگر از آفات دنياي شعر ما است. هر روزنامه‌اي و هر سازمان فرهنگي تصور مي‌کند چون نام فرهنگي هنري دارد بايد محفل شعري نيز برپا کند. تعدد اين نشست‌ها با برنامه ريزي ضعيف و نبود نيروي کارآمد به جاي رشد شعر در کشور موجب آسيب و نگراني است.
خودسانسوري نيز موجب آسيب به شعر طنز مي‌شود. براي مثال به شاعري مي‌گويند در مورد فلان موضوع دقت بيشتري داشته باششد اما شاعر به جاي رعايت آن موضوع، کل مسئله را پاک مي‌کند. به نوعي کاس? داغ تر از آش مي‌شود. اين‌گونه رسالت اصلي شعر طنز فراموش مي‌شود.
آسيب ديگر، تعريف درست طنز است. تصور عمومي از طنز، تازيانه‌اي بر گرد? ستمگري است. توقف در اين مرحله به موعظه تبديل مي‌شود. ماهيت اصلي شعر طنز نيز تحت‌الشعاع قرار مي‌گيرد.
متاسفانه گاهي برخي ناشران آثاري به نام شعر طنز چاپ و منتشر مي‌کنند که مي‌توان آن را فاجعه نام نهاد. چرا که عموم مردم با تهيه اين آثار، فکر و شيوه شعر طنزي را که با آن روبه‌رو هستند نادرست دريافت مي‌کنند. در مورد مسئله نظارت و مميزي نيز همين است. گاهي فردي در جايگاه نظارت و بررسي اين اشعار قرار مي‌گيرد که هيچ تخصصي در حوزه شعر طنز ندارد.
بايدها و نبايدهاي طنز
طنزپرداز صاحب انديشه باشد
اسماعيل اميني در اين برنامه درباره موضوع «طنز امروز، بايدها و نبايدها» گفت: بايدها و نبايدهاي طنز از کجا آمده است. دانش، ذوق و پسند هر هنرمند در مشخص نمودن بايدها و نبايدهاي طنز موثر است. گاهي منتقدان در ميان منويات شخصي خودشان فاصله‌اي با طنز ايجاد مي‌کنند. اما اين هنرمند است که بايدها و نبايدهاي خود را تعيين مي‌کند.
تجربه شخصي من نشان از چند نکته در مورد شعراي طنز است. اول اينکه از اشعار افراد مشهور تبعيت مي‌کنند. در تمرين ايراد ندارد. اما در ارائه نبايد از شعراي مشهور تبعيت کرد.
دومين نبايد، پيروي از پسند عمومي عصر شاعر است. طنزپردازي که صاحب انديشه است نيازي به تبعيت از پسند روز ندارد. البته بايد ذائقه مخاطب را در نظر داشته باشد اما نبايد براي آن طنزپردازي کند.
پس از مدتي ذوق تکراري مي‌شود. اين اتفاق به دليل عدم مطالعه کافي است. عدم مطالعه موجب حرف‌هاي تکراري مي‌شود. يکي از بايدهاي تجربي من اين است که اگر هزار کلمه مي‌نويسم، به جايش سه هزار کلمه مطالعه کنم. متاسفانه برخي از دوستان پس از مشهور شدن دست از مطالعه برمي‌دارند. بزرگ‌ترين طنزپردازان جهان نيز دست از مطالعه متن‌هاي معتبر مختلف برنمي‌دارند.
يکي ديگر از نبايدها، خط قرمزهاي سياسي است. نبايد زمام انديشه طنزپرداز به دست سياست اداره شود. هنرمند خودش صاحب انديشه است و مي داند که چه بايد بگويد و چه چيزي اهميت بيشتري دارد.
چگونه آموختم نگران نباشم و طنز بنويسم؟
طنز نمايش حماقت‌هايي است که در نگاه اول مهم به نظر نمي‌رسد
سيدعلي ميرفتاح نيز در نشست تخصصي نهمين جشنواره طنز سوره در مورد موضوع «چگونه آموختم نگران نباشم و طنز بنويسم» با انتقاد از عدم مطالعه لازم توسط توليدکنندگان آثار ادبي گفت: مشکل مطالعه کشور ما فقط کمبود سرانه مطالعه از سوي جامعه عمومي نيست. بلکه کمبود سرانه مطالعه در ميان نويسندگان و شعراي ما است.
در مورد طنز اتفاق نظري ميان هنرمندان وجود ندارد. از ديد من طنز نوعي نمايش حماقت‌هايي است که در نگاه اول مهم به نظر نمي‌آيد. طنزپرداز بايد در سطح فکري بالاتري نسبت به ديگران قرار گيرد تا بتواند در کار خود موفق باشد. اين اتفاق تنها با مطالعه بسيار از متون مختلف ميسر خواهد شد.
يکي از مشکلات عصر ما، دنياي مجازي است. متاسفانه زندگي واقعي را در حاشيه قرار داده است. همچنين مطالعه کتاب نيز کم شده است. در بسياري از مواقع هم ادبياتمان شبيه به ادبيات دنياي مجازي شده است. اين ايراد در بسياري از آثار اين دوره از جشنواره طنز سوره نيز مشهود بود.
نکاتي ضروري در کارتون و کاريکاتور
برخي هنرمندان براي سوژه يابي دستشان جلوي تکنولوژي دراز است
احمد عرباني با موضوع «ده نکته ضروري در کارتون و کاريکاتور» با خطاب قرار دادن جوانان هنرمند و علاقه‌مند به هنر گفت: به جوانان توصيه مي‌کنم که هنگام پيشرفت مغرور نشوند. همچنين به مسئولين روزنامه‌ها و مجلات پيشنهاد مي‌کنم، ضمن ميدان دادن به جوانان، اسباب خروج از راه درست و پله به پله پيشرفت و کسب تجربه را فراهم نسازند. بهتر است اجازه دهند جوانان در کار هنري روند عادي خود را پشت سر بگذارند. اگر کار خوبي از هنرمند جوان و کم تجربه‌اي در دسترس قرار گرفت، براي اولين بار روي جلد چاپ نشود. بهتر است اولويت‌ها رعايت شود. البته اگر هم اين اتفاق شکل گرفت، آن هنرمند جوان مغرور نشود و ظرفيت خود را بالاتر ببرد. انتظار اينکه در شماره‌هاي بعدي مجله نيز روي جلد را به او اختصاص دهند نداشته باشد.
متاسفانه نرم‌افزارهاي پيشرفته ديجيتالي در هنر ؛ نه تنها کمکي به هنر نکرده است بلکه در بسياري از مواقع موجب تنبل کردن استعداد هنرمندان جوان شده است. با رشد تکنولوژي بازار کپي نيز داغ است. برخي هنرمندان جوان به خود زحمت تفکر و انديشه و ذوق و نوآوري نمي‌دهند. حتي براي سوژه يابي نيز دستشان جلوي اين تکنولوژي دراز است. در صورتي که بايد تکنولوژي در خدمت آنان باشد.
استعداد، پشتکار، تجربه‌هاي کاربردي
طنزپرداز تلقي کردن يک هنرمند شروع يک بي‌راهه است
اميد مهدي‌نژاد نيز در پايان اين نشست با موضوع «استعداد، پشتکار، تجربه‌هاي کاربردي» گفت: مطالعه متون ادبيات فارسي دايره واژگان هنرمند را افزايش مي‌دهد. در کنار آن سرودن شعر کمک شاياني به توانايي هنرمند در کار خود مي‌کند. چرا که موقع شعر گفتن به همه شئون کلمه از جمله هاله‌ها و لايه هاي معنايي‌اش توجه مي‌کند. اين امر در هر گونه نوشتني به هنرمند کمک مي‌کند. استفاده از لغات مناسب و تاثيرگذارتر از محاسن اين کار است.
طنزپرداز تلقي کردن يک هنرمند شروع يک بي‌راهه است. اينکه بسياري از عموم مردم تصور کنند که طنزپردازي يک رشته مجزا است، غلط و اشتباه است.
به همه دوستان توصيه مي‌کنم خوب بخوانيم، زياد بخوانيم، زياد بنويسيم و زياد منتشر کنيم. منتشر کردن يعني مطلبي که مي‌نويسيم را براي خودمان نگه نداريم و براي مطالعه ديگران نيز در اختيار قرار دهيم.
