به گزارش روابط عمومي دفتر طنز حوزه هنري 108اُمين نشست دگرخند با موضوع معرفي و بررسي کتاب «گچ پژ» دوشنبه 2 اسفند ماه 1395 در سالن اوستا حوزه هنري برگزار شد.
در اين برنامه دکتر ليلا کردبچه، حسام الدين مقامي کيا و محسن رضواني درباره اين کتاب بحث و گفتگو کردند.
در ابتداي نشست محسن رضواني – نويسنده کتاب «گچ پژ» درباره چگونگي شکل گيري کتابش چنين گفت: «پيش از اين ، مطالبي را با لحن زبان دوره ناصري در وبلاگم و نشريه سه نقطه منتشر مي کردم که جناب آقاي ناصر فيض پيشنهاد کردند که آنها را سر و ساماني بدهم تا در قالب کتابي منتشر شود.
نوشته ها مربوط به سالهاي 1389 تا 1392 است. اگر قرار باشد تجديد چاپ شود براي چاپ هاي بعدي کتاب در نظر دارم تا تغييراتي در آن بدهم. براي نمونه مي توانم به موضوع وحدت مخاطب اشاره کنم که در بخش بيشتري از نوشته هايم مخاطب شازده است و در گروه کوچکي اين طور نيست که فکر مي کنم بهتر است يکدست بشود. و ديگر اينکه در انتهاي کتاب واژه نامه طنزي را تعبيه کنم تا واژگان و اصطلاحاتي که براي مخاطب امروزي آشنا نيست را با زباني شيرين شرح دهم.»
در ادامه برنامه دکتر ليلا کردبچه درباره ويژگي هاي کتاب چنين گفت: « چهار حرف «گچ پژ» به نوعي و ازمنظري نماينده زبان فارسي هستند و با توجه به اينکه اين کتاب زباني قديمي دارد و در آن زبان کاربرد لغات عربي بيشتر هم بوده خود اين موضوع نوعي تناقض و موقعيتي طنز آميز به وجود مي آورد. از جمله ويژگي هاي اين لحن مي توان به استفاده از جملات توصيفي، استفاده از جملات دعايي، بي پروايي و صراحت در زبان اشاره کرد.
نثر قاجاري پس از تکلف نثر دوره هايي چون تيموري سعي در سادگي داشت و سجع و جناس کمتر در آن ديده مي شود که بازي هاي زباني در اين متن نشان مي دهد نويسنده به مسائل حوزه زبان توجه داشته است.
در اين مجموعه به مسائل اجتماعي روز هم اشاره شده است. مسائلي همچون شبکه هاي اجتماعي و چيزهايي از اين دست.
ويژگي ديگر بينا متني بودن است مثلا در صفحه 52 در بيتي چنين آمده است:
«اگر ظرف مرا بشکسته ليلي چرا با ديگرانش بود ميلي؟ » که هم اشاره به آن بيت معروف دارد و هم با دست بردن در اجزا آن به معناي ديگري رسيده است که همين معناي جديد ايجاد طنز مي کند.
نکته ديگر درباره متن اين اثر استفاده از واژه هايي کاملا امروزي مثل سيگنال، گالينا بلانکا و … در لحني شبيه دوره ناصري است.
پيوند داشتن محتوا با زبان عامه از ديگر ويژگي هاي اين اثر است. استفاده از عبارتهايي همچون : قيف آمدن، پرچمت بالاست و…
آشنايي زدايي، فرا رَوي از زبان معيار يا برجسته سازي و هنجار گريزي در متمايز شدن از خود زبان است. در متون دوره قاجار اين زبان خودش به نوعي آشنايي زدايي از زبان متکلف و متصنع روزگار پيش از خود بوده و قدمي را به سمت زبان مردم برداشته است. در زبان تازه از جملات کوتاه استفاده شد. مشابه زبان مردم در مقابل زبان قبل از آن که توصيف در توصيف و صفات پي در پي در آن بسيار ديده مي شد. نکته جالب ديگر اين است که همين زباني که در کتاب مي بينيد و به نظر دشوار مي آيد در روزگار خود زبان تازه اي بوده و و ساده تر از روش پيش از خود است.
در مجموع اين کتاب نکات زباني خوبي دارد و براي اينکه نشان داد چقدر مي توان در طنز زبان آوري کرد اين کتاب نمونه خوبي است. شگردها و صنايع ادبي متعددي در اين اثر استفاده شده است. از جمله مي توان به استخدام، تشبيه، حرف گرايي، اغراق و … اشاره کرد.»
پس از آن حسام الدين مقامي کيا درباره ويژگي هاي کتاب گچ پژ گفت: «آدم از خواندن اين کتاب لذت مي برد و خواننده را سيراب مي کند. زباني که به لحن قجري نزديک است کاراکتري به ما نمي دهد و خود ماجرا در امروز اتفاق مي افتد اما اين لحن چند کاربرد اصلي دارد. يکي اينکه اين بيان صحنه هاي طنز آميز را با اين لحن تشديد مي کند و امکان کلمه سازي به نويسنده مي دهد. نوع ديگر گفتن اتفاقات متن را با نمک مي کند. ويژگي ديگر پرداختن به جزييات و مصاديق در روايت است که به جذابيت اثر اضافه مي کند.
نکته ديگر شروع و پايان هر بخش است که نمي توان از شروع آن پايانش را پيش بيني کرد و معمولا مخاطب را غافلگير مي کند. شروع هر بخش هم معمولا به گونه اي است که که براي خواننده کشش ايجاد مي کند تا انتهايش را بخواند.
در ادامه نشست عبدالله مقدمي درباره نثر و زبان قجري گفت : شباهت هاي اين يادداشت از نظر لحن با يادداشت هاي ناصرالدين شاه بيشتر است تا با مکتبات اداري آن دوران و لحن شخصي و خصوصي دارد .قائم مقام فراهاني و دهخدا دو چهره تاثير گذار در ساده شدن زبان مکتوب دوران خود بودند و مرحوم دهخدا تاثير ويژه اي بر اين موضوع داشت که خودشان هم تحت تاثير ادبيات آن روز آذربايجان بودند.
پايان نشست به پرسش و پاسخ گذشت و پس از آن کتاب گچ پژ با امضاي نويسنده به حاضران تقديم شد.
کتاب گچ پژ مجموعه نثرهاي محسن رضواني با لحني نزديک به زبان دوره ناصري است که به تازگي توسط انتشارت سوره مهر و به همت دفتر طنز حوزه هنري در 102 صفحه منتشر شده است.
