عینک گروچو از سبیل چاپلین معروف تر است
نویسنده: ابراهیم کاظمی مقدم
جولیوس هنری مارکس که او را با اسم هنری گروچو مارکس می‌شناسیم یکی از معروف‌ترین چهره‌های کمدی کلاسیک است. او به همراه برادرانش گروه برادران مارکس را راه‌اندازی کردد که از اساطیر کمدی کلاسیک به حساب می‌آیند و سبکی جدید در کمدی را ابداع کردند.
سبکی که بعدها الگوی خیلی از کمدین‌ها در تمام جهان شد. از وودی آلن و مستربین گرفته تا مل بروکس و رابین ویلیامز. با این‌حال معروف‌ترین عضو این گروه خارق‌العاده قطعا برادر بزرگتر یعنی گروچو بود.
شخصیتی که با شوخی‌های کلامی و طعنه‌های سیاسی و بداهه‌پردازی فوق‌العاده‌ی خودش مخاطب را روبه‌روی پرده‌ی سینما میخکوب می‌کرد و آنچنان جملات را عمیق بیان می‌کرد که تا سال‌ها در ذهن مخاطب می‌ماند.
علاوه بر این بازی بدنی خوبی هم داشت و تنها به دیالوگ‌هایش اکتفا نمی‌کرد. اگرچه برادر دیگرش عهده‌دار بخش فیزیکی بود اما گروچو هم در اجرای بدنی چیزی از او کم نداشت.
گروچو مارکس
محبوبیت گروچو به اندازه‌ای بود که حتی امروز بعد از گذشت یک قرن وقتی یک نفر می‌خواهد اجرای کمدی داشته باشد، از ظاهر او در فیلم‌هایش تقلید کرده و عینک گروچو را به چشمش می‌زند.
حتی شاید این عینک را به این اسم نشناسیم اما قطعا بینی بزرگ، عینک گرد و سبیل و ابروی پرپشت نشان شخصیت گروچو در فیلم‌های برادران مارکس است. با این تفصیل قطعا شما هم متوجه شدید کدام عینک را می‌گویم و به شهرت آن اذعان خواهید کرد.
نکته‌ی جالب اینجاست که این گریم منحصر به فرد هم مانند سبیل و لباس و عصای معروف چاپلین محصول طراحی‌های عمیق و برنامه‌ریزی دقیق نبوده و به نوعی فی‌البداهه و توسط خود هنری مارکس طراحی شده بود.
او دقایقی قبل از شروع فیلم‌برداری وارد اتاق گریم شد و بعد از برداشتن عینک، به وسیله‌ی روغن سیاه ابرو و سبیلش را پرپشت کرد. یعنی حتی از سبیل و ابروی مصنوعی هم برای این کار استفاده نکرد.
بعدها زمانی که شخصیت گروچو شکل گرفت و بین مردم محبوبیت خودش را به دست آورد این گریم کمی حرفه‌ای‌تر برای او اجرا می‌شد اما شروع کار به معنای واقع کلمه یک بداهه‌پردازی عجله‌ای بود.
گریمی که بعدها معروف‌ترین گریم کمدی شد و با فروش نسخه‌‌اش در فروشگاه‌های شوخی‌فروشی شهرتی جهانی به دست آورد. شهرتی که حتی از گریم معروف چاپلین هم پیشی گرفت و هنوز که هنوز است در محافل کمدی و شوخی‌فروشی‌ها استفاده می‌شود.
البته شخصیت گروچو راه رفتن مخصوص به خودش و سیگار برگی که همواره گوشه‌ی دهانش بود را هم در ذهن کسانی که فیلم‌هایش را دیده‌اند تداعی می‌کند. اما به نظر می‌رسد کسانی که عینک گروچو را بازطراحی کردند قصد نداشتند متهم به بدآموزی و ترویج دخانیات شوند.
نکته‌ی جالب توجه دیگر شخصیت گروچو همین نام جالب اوست. او البته درباره‌ی منشأ این اسم عجیب روایات مختلفی را بیان کرده اما معروف‌ترینش این است که در دوران تئاتر، همکارانش به خاطر ظاهر اخمو و غرغرهایی که از او می‌شنیدند این لقب را به او دادند که معنای اخمو و غرغرو را با هم در ذهن تداعی می‌کند.
شاید هیچ‌کدام از برادران مارکس و به خصوص جولیوس هنری زمانی که روغن سیاه به سبیل و ابرو‌هایش می‌کشید گمان نمی‌کردند که دنیای کمدی را به این اندازه متحول کنند.
احتمالا برای دیالوگ‌ها خیلی بیشتر فکر کردند اما امروز این چهره به یکی از مختصات فرهنگ عامه تبدیل شده است. کسی چه می‌داند فردا چه خواهد شد؟
پایان
بخش «طنزپردازان» دفتر طنز را دنبال کنید
