به گزارش خبرنگار پايگاه خبري حوزه هنري، هشتاد و هشتمين نشست «دگرخند» عصر روز دوشنبه سي‌ام آذر در سالن سلمان هراتي حوزه هنري برگزار شد. در اين نشست که به روال جلسات گذشته، مهدي فرج‌اللهي، طنزپرداز، اداره آن را بر عهده داشت، محسن سليماني، نويسنده، مترجم و پژوهشگر ادبي که تحقيقات و تاليفاتي نيز در حوزه طنز دارد، به بيان مسائلي درباره چگونگي اجراي استندآپ کمدي (طنز حضوري) پرداخت.
وي در ابتداي اين نشست، با اشاره به اينکه بهتر است از واژه استندآپ کمدي استفاده نشود و معادل‌هاي فارسي براي آن در نظر بگيريم، گفت: به جاي استفاده از اين کلمه، مي‌توان از ترکيب‌هايي مانند طنز حضوري، طنز ايستاده يا طنز شفاهي استفاده کنيم. قالب طنز حضوري يا همان تقريباً اجراي تک نفره برنامه طنز در روي صحنه، در ايران قالب ناشناخته اي بود ولي اخيراً با برنامه خندوانه و چند اجراي طنز حضوري نامش کمي در دهان ها افتاده است ولي مشکل اين است که هنوز ما در کشورمان طنزپرداز حرفه اي براي اجراي طنز حضوري نداريم و بيشتر افراد بازيگران و طنزپردازان تفنني هستند يعني گاهي طنزهاي حضوري هم اجرا مي کنند.
سليماني با اشاره به اينکه طنز حضوري يا طنز ايستاده (استندآپ کمدي) نوعي قالب طنز است که در آن طنزپرداز معمولاً در صحنه اي به طور زنده شوخي هايي را اجرا مي کند تا مردم بخندند، گفت: اين شوخي هاي طنزپرداز معمولاً قبلاً آماده و نوشته مي شود ولي طوري اجرا مي شود که انگار طنزپرداز في البداهه آن‌ها را مي گويد. گاهي طنزپرداز متن هاي طنز حضوري اش را خودش مي نويسد و گاهي فقط او متن را روي صحنه مثل يک هنرپيشه اجرا مي کند.
مولف کتاب اسرار و ابزار طنزپردازي، درباره اين که آيا مجري طنزحضوري بايد حتما بازيگر باشد يا نه، توضيح داد: لزوماً اين طور نيست، ولي بهتر است بازيگر يعني کمدين باشد. در طنز حضوري فقط متن نيست که مردم را مي خنداند بلکه نوع ظاهر طنزگو، نوع بيان و زبان بدن او نيز در خنداندن مردم تاثير زيادي دارد. بنابراين اگر طنز پرداز از فيزيک، صدا و بازي قوي استفاده کند تاثير متن چند برابر مي‌شود.
شوخي با برخي مسائل هزينه دارد
وي همچنين ادامه داد: ممکن است اين سوال مطرح شود که آيا طنز حضوري مي تواند بدون متن باشد؟ بله، ولي در 90 درصد موارد بهتر است هميشه طنزپرداز از قبل متن برنامه اش را تهيه کند؛ به دليل اينکه طنزگوهاي بداهه گو و حاضرجواب که نابغه طنز هستند تعدادشان در دنيا خيلي کم است؛ ضمن اينکه وقتي طنزپرداز متن مي نويسد خيالش راحت است و از اضطرابش کم مي شود و تمرکز کارش را روي اجرا مي گذارد تا اينکه در صحنه به اين فکر کند که شوخي بعدي اش چه باشد. با همه اين مسائل مجري طنز حضوري بايد طوري شوخي ها را اجرا کند که انگار دارد في البداهه آن ها را مي‌گويد نه اينکه قبلاً نوشته يا حاضر کرده است.
اين پژوهشگر با اشاره به اينکه همه آدم ها مي توانند شوخي بسازند چون همه مي توانند بخندند، گفت: براي اين کار لازم است فرمول کلي شوخي ها را ياد بگيريد، موضوع سوژه هاي جهاني و مهم شوخي ها را بدانيد و با قالب هاي شوخي نويسي آشنا شويد. به عنوان مثال غافلگيري، اغراق يا ايجاد تناقض باعث خنديدن مخاطب مي‌شود.
سليماني در عين حال تاکيد کرد: طنز‌نويس ها يک شعار مهم دارند و آن اين است که با هر چيزي مي‌شود شوخي کرد يا در واقع به هر چيزي مي شود خنديد حتي مرگ. برخي از اين چيزها در سطح جهاني عبارت است از: شوخي با مشاهير و چهره‌هاي شناخته شده، شوخي با عقايد گروهي از مردم، شوخي‌هاي مربوط به جنس زن يا مرد يا جنسيتي، شوخي با شهرها، روستاها و اقوام، شوخي با نواقص جسمي و بيماري‌ها، شوخي با اجناس و کالاهاي مختلف روز و شوخي با خود شخص.
سليماني تاکيد کرد: با اين حال بايد مد نظر داشته باشيم که شوخي با برخي چيزها هزينه بالايي دارد و بسياري از طنزپردازها، طرف شوخي با عقايد گروهي از مردم، شوخي با شهرها و اقوام، شوخي با نواقص جسمي و بيماري ها نمي روند. در ايران شوخي با مشاهير هم خطرناک است مگر اينکه شخصيت مشهوري سعه صدر داشته باشد. بنابراين رايج‌ترين و کم‌خطرترين شوخي‌ها، شوخي با کالاها و خود فرد گوينده يا شوخي با موضوعات کلي است.
وي در پايان گفت: به عقيده طنزپردازان بهترين و کم‌ضررترين نوع شوخي، شوخي با خودتان است.
گفتني است، در بخش‌هايي از اين نشست «دگرخند»، سعيد طلايي و مهدي فرج‌اللهي استندآپ کمدي (طنز حضوري) اجرا کردند که مورد استقبال حضار قرار گرفت.
