اين دوره از کارگاه اسرار و ابزار طنزپردازي دفتر طنز حوزه هنري با حضور اسماعيل اميني در حال برگزاري است. اين طنزپرداز و مدرس ادبيات به بررسي شاخصه‌هاي يک کاريکلماتور موفق و تفاوت آن با ساير گونه‌هاي ادبي مي‌پردازد. مي‌توان گفت در حال حاضر بسياري از جوانان به سمت کاريکلماتور مي‌روند.
اميني عصر روز گذشته در اين کارگاه به بررسي تفاوتهاي کاريکلماتور، جملات قصار و شعر کوتاه پرداخته و عوامل دخيل در شکل‌گيري هر يک از اين موارد را بررسي کرد.
مدرس کارگاه اسرار و ابزار طنزپردازي عواملي چون تخيل، عاطفه، انديشه، موسيقي و زبان را به عنوان اصلي‌ترين عوامل شکل‌گيري اثر ادبي بررسي کرد.
وي گفت: در کاريکلماتور عامل عاطفه کمرنگ است و يا مي‌توان گفت اصلا وجود ندارد. عامل موسيقي در حد حضور تناسبات لفظي و معنوي ديده ميشود و خبري از رعايت عنصري چون وزن نيست.
نويسنده کتاب «اخندمين‌تر افسانه» برخي کاريکلماتورها را خالي از انديشه دانست و اظهار کرد: برخي از اين آثار داراي انديشه هستند و برخي ديگر نه، اما از آنجا که اساس ساختشان بر انديشه استوار نبوده نمي‌توان انديشه را از عوامل اصلي در شکل‌گيري‌شان محسوب کرد.
وي عدم ترجمه‌پذيري اغلب کاريکلماتورها را نيز ناشي از عدم حضور انديشه در ساخت آنها دانست.
اميني ادامه داد: اما در جملات قصار شاهد حضور پررنگ انديشه هستيم، اما در عوض جاي تخيل و موسيقي در اين جملات خالي خواهد بود و مي‌توان نقش حکمت را در آنها پررنگ‌تر ديد.
وي گفت: اغلب مردم از شعر هم همين توقع را دارند که رگه‌هايي از حکمت داشته باشد و اين‌گونه شعرها را به خاطر مي‌سپارند و هنوز هم زير لب زمزمه مي‌کنند: «برو کار مي‌کن، مگو چيست کار».
نويسنده کتاب طنز «لبخند غيرمجاز» اظهار کرد: حال بايد به اين مسئله بپردازيم که چگونه يک کاريکلماتور به سمت طنز حرکت مي‌کند. منطق کاريکلماتورها با منطق و استدلال زندگي روزمره ما در تضاد است، پس به نوعي ضد منطق دچار بوده که سمت و سوي آن را تغيير مي‌دهد.
وي افزود: کاريکلماتورها به نوعي ضد منطق دچار هستند، به اين معني که مقدمه و نتيجه‌گيري‌شان با هم تناسبي ندارند و مي‌توان گفت روبرو و نگاتيو منطق هستند.
نويسنده کتاب «لبخند سعدي» گفت: اگر کمي دقت کنيم چنين مواردي را در شعر سعدي خواهيم ديد، به طور مثال در بيتي اين‌گونه مي‌گويد: «گفتي ز خاک بيشترند اهل عشق من/ از خاک بيشتر نه، که از خاک کمتريم» اين شاعر با توجه به احاطه گسترده‌اي که به زبان دارد نظم منطقي وقايع و جملات را به گونه‌اي به هم مي‌ريزد که مخاطب اين به هم ريختگي و گسست را احساس نمي‌کند.
اميني اضافه کرذ: «در کاريکلماتورها مقوله مجاورت هم کاربرد فراواني دارد و موجب انتقال معني ميشود، مثلا مي‌گوييم «از کاه کوه ساختن» در حالي‌که کوه و کاه هم‌جنس نيستند اما شباهت اين دو کلمه ما را بر آن داشته که اين دو کلمه را کنار يکديگر بياوريم.
در پايان هم نمونه کاريکلماتورهايي خوانده شده و شاخصه‌هاي کاريکلماتور رندانه و زيرکانه بررسي شد.
