فیلم کوتاه اسپایدرمرد و تارهای سست طنز و خیال
نویسنده: مهدی صالحی
فیلم کوتاه اسپایدر مرد به کارگردانی حسین ذوالفقاری که در چهل و دومین جشنواره فیلم کوتاه تهران به روی پرده رفت با انتخاب ایده‌ای که در ظاهر قابلیت‌های طنز بالایی دارد، تبدیل مردی ناکام در عشق به قهرمانی با قدرت‌های عنکبوتی اکران شد.
اما متأسفانه در اجرای مؤلفه‌های کمدی به شدت ناموفق عمل کرده است. آنچه می‌توانست نقطه قوت فیلم باشد به عاملی برای افول آن تبدیل شده است.
ایده مرکزی فیلم، خودکشی مردی به نام شاهین به دلیل عدم توانایی در یافتن همسر در ذات خود می‌توانست طنزی سیاه و تأمل‌برانگیز خلق کند.
در جامعه‌ای که فشارهای اجتماعی برای ازدواج گاه به بحرانی روحی تبدیل می‌شود این موقعیت قابلیت تبدیل به نمادی طنزآمیز از این معضل فرهنگی را داشت. اما فیلم به جای کاوش در این زمینه و خلق موقعیت‌های بامزه و همزمان منتقدانه به سطحی‌نگری روی آورده است.
دیالوگ‌های فیلم فاقد تیزهوشی لازم برای یک اثر کمدی هستند. به جای استفاده از طنز موقعیت یا طنز کلامی خلاقانه، شاهد تکیه بر کلیشه‌های تکراری و شوخی‌های پیش پا افتاده هستیم.
فیلم کوتاه اسپایدرمرد
شخصیت شاهین که می‌توانست با دیالوگ‌های طنزآمیز به تصویری ملموس از جوان مجرد تحت فشار جامعه تبدیل شود در قالب کاراکتری یک بعدی و فاقد جذابیت ارائه شده است.
سوژه تبدیل شدن فردی عادی به قهرمانی فوق‌العاده به خودی خود دارای پتانسیل طنز بالایی است. تضاد بین زندگی عادی و مسئولیت‌های قهرمانانه می‌توانست منبع خلق موقعیت‌های کمدی بی‌نظیری باشد. اما فیلم با شتابزدگی در روایت این فرصت را از دست داده است.
ما شاهد تحول ناگهانی شخصیت از فردی افسرده به قهرمانی شاداب هستیم بدون آنکه این گذار به صورت طنزآمیز و قابل باور پرداخت شده باشد.
استفاده از نور قرمز در صحنه‌هایی که قرار است حال و هوای طنز ماجراجویانه داشته باشند ایده‌ای قابل دفاع است.
فیلم کوتاه اسپایدرمرد می‌توانست با طنز به نقد اجتماعی فشارهای ازدواج و نگاه جامعه به افراد مجرد بپردازد. اما به جای استفاده از این فرصت طلایی تنها به نمایش سطحی مسئله اکتفا کرده است.
دلیل خودکشی شاهین که می‌توانست نقطه آغاز طنزی سیاه باشد به صورت جدی مورد بررسی قرار نمی‌گیرد و به عاملی تقلیل‌یافته برای شروع ماجرا تبدیل شده است.
در نهایت فیلم کوتاه اسپایدرمرد در حوزه طنز شکستی کامل محسوب می‌شود. فیلمی که با داشتن پتانسیل طنز بالا در ایده اولیه به دلیل فیلمنامه‌ای ضعیف، کارگردانی فاقد خلاقیت و درک نادرست از کمدی نتوانسته حتی در سطح ابتدایی مخاطب را به خنده ای همراه با تفکر وادارد.
طنز این فیلم تصنعی، اجباری و فاقد هوشمندی است و در نهایت به جای ارائه کاریکاتوری طنزآمیز از فشارهای اجتماعی در مورد ازدواج به اثری تبدیل شده که در اذهان بیننده نمی ماند.
پایان
نقد و بررسی سایر برنامه‌های سینما و تلویزیون را بخوانید
