نود و چهارمين نشست «دگرخند» دوشنبه دهم اسفند 1394 در سالن اميرحسين فردي حوزه هنري برگزار شد. در اين نشست که به موضوع طنزهاي برون‌مرزي با نگاهي به مجله طنز و کاريکاتور بزنگاه اختصاص داشت، مازيار بيژني و شاهين کلانتري، مديرمسئول و سردبير اين مجله حضور داشتند.
به گزارش خبرنگار پايگاه خبري حوزه هنري، در ابتداي اين نشست، مهدي فرج‌اللهي به لزوم داشتن نگاهي وسيع و جهاني در طنزپردازي و محدود نبودن دنياي طنزپرداز به مسائل پيراموني‌اش اشاره و اظهار کرد: لازم است طنزپردازها، در کنار پرداختن به مسائل داخلي، اوضاع بين‌المللي را فراموش نکنند.
وي با اشاره به موضوعاتي همچون بي‌کفايتي آل‌سعود، دفاع از مردم مظلوم غزه، جنايات داعش و رژيم اشغالگر، دفاع از مردم مظلوم يمن و … در آثار طنزپردازان و کاريکاتوريست‌هاي کشورمان، افزود: بزرگان طنز ايران و جهان در آثارشان کارهايي ديده مي‌شود که به مسائلي فراتر از جغرافياي خودشان واکنش نشان داده‌اند و از آن طريق ماندگار شده‌اند.
بيژني: کاريکاتوريست‌هاي ايراني از اتفاقات جهاني عقب هستند
در ادامه اين نشست، مازيار بيژني، مديرمسئول نشريه طنز و کاريکاتور بزنگاه، درباره اين نشريه توضيح داد: در چند سال اخير به دنبال راه‌اندازي يک مجله مستقل با ماهيت طنز و کاريکاتور بوديم و البته چون اغلب ما کارتونيست هستيم، کاريکاتور در اين مجله به طنز نوشتاري غلبه دارد. يک تجربه اوليه داشتيم به نام ويژه‌نامه «نکشيده» که البته چون وابسته به يک روزنامه بود، نتوانست به صورت مستقل ادامه حيات دهد و به مشکلاتي در ادامه انتشار آن برخورديم. پس از آن سايت «روزکارتون» را راه‌اندازي کرديم که تنها سايتي بود که به صورت روزانه نسبت به اخبار داخلي و خارجي واکنش نشان مي‌داد و درباره آن ها کاريکاتور طراحي مي‌کرد. اما اين سايت هم به دليل اين که حمايت مالي نشد نتوانست ادامه پيدا کند تا اينکه در نهايت موفق شديم مجله «بزنگاه» را منتشر کنيم.
اين کاريکاتوريست با بيان اينکه در کشورمان افراد توانمندي در عرصه طنز نوشتاري و تصويري داريم، افزود: بسياري از هنرمندان ما در جشنواره‌هاي مختلف شرکت کرده و مقام کسب کرده‌اند؛ اما بايد بگويم کاريکاتور مطبوعاتي به مراتب از کاريکاتور جشنواره‌اي و موضوعي سخت‌تر است. يکي از دلايل مهم آن اين است که نياز به بينش و تحليل دارد در حالي که وقتي موضوع جشنواره مشخص باشد راحت‌‌تر مي‌توان براي آن خلق اثر کرد.
بيژني ادامه داد: کاريکاتور مطبوعاتي به اين نياز دارد که فرد، يا جلوتر از حادثه باشد يا هم‌زمان با آن پيش برود اما متاسفانه ما در ايران اين موضوع را کم داريم و هنرمندان کاريکاتوريست ما معمولا از جريان عقب مي‌افتند و نسبت به وقايع داخلي يا خارجي مختلف دير واکنش نشان مي‌دهند.
وي اظهار کرد: واکنش ديرهنگام کاريکاتوريست‌هاي مطبوعاتي ايراني نسبت به وقايع مختلف، هم از نظر تکينکي است و هم محتوايي است؛ طوري که در جريان کاريکاتوري که عليه پيامبر اسلام(ص) در يکي از روزنامه‌هاي غربي منتشر شد اين تاخير را ديديم و کارتونيست‌هاي ايراني تقريبا شش ماه بعد نسبت به اين موضوع واکنش نشان دادند و موجي از مخالفت با آن طرح در بين کاريکاتوريست‌هاي ايراني راه افتاد. در اين ميان، در حالي که مي‌توان به نقش مهم دبيران خبر و مسئولان نشريه تاکيد کرد، مهم‌تر از همه بايد به نقش کاريکاتوريست اشاره کرد؛ چون او بايد به‌روز باشد و در جريان آنچه در اطرافش مي‌گذرد قرار بگيرد.
کلانتري: طنزهاي ماندگار ايران و جهان را بخوانيم
شاهين کلانتري، سردبير نشريه «بزنگاه»، نيز با بيان اينکه طنز خارجي و موضوعات بين‌المللي براي ما در اين مجله جدي است، افزود: من به عنوان کارتونيست مطبوعاتي، از خودم پرسيده‌ام چرا موضوعات بين‌المللي در کارهايم پررنگ‌تر است؟ ساده‌ترين جوابي که مي‌توان به اين سوال داد اين است که پرداختن به موضوعات خارجي حاشيه‌ها و دردسرهاي کمتري دارد و حساسيت‌هايي که در پرداختن به موضوعات داخلي وجود دارد را متحمل نمي‌شوم.
وي افزود: اما اين ماجرا بعد ديگري هم دارد و آن اينکه اتفاقا پرداختن به موضوعات بين‌المللي و خارجي در کاريکاتور، کاري سخت‌تر است؛ چرا که لازم است فردي که در اين حيطه کار مي‌کند شناخت و دانش سياسي داشته باشد و نسبت به وقايع روز از ديگران اطلاعات بيشتر و دقيق‌تري کسب کند.
کلانتري همچنين ادامه داد: ضمن اينکه کارتونيستي که مي‌خواهد درباره موضوعي بين‌المللي کار کند، با اين فرض که کار او در خارج از کشور هم ديده مي‌شود، لازم است تکنيک و کيفيت کارش را در سطح جهاني عرضه کند تا اگر به دست مخاطب خارجي رسيد، ارزش هنري لازم را نيز داشته باشد و مورد اعتنا و توجه واقع شود.
اين کاريکاتوريست بيان کرد: متاسفانه در کاريکاتورهايي که درباره مسائل خارجي طراحي مي‌شوند، شاهد يک‌سري کليشه و شعار هستيم و عناصري به صورت تکراري کار مي‌شوند که مخاطب را پس مي‌زند. بايد به اين دقت کنيم که هنر واقعي نمي‌تواند توهين‌آميز باشد و اگر مي‌خواهيم کاري خلاقانه و ماندگار خلق کنيم، لازم است از برخي کليشه‌هاي توهين‌آميز در کاريکاتورها دوري کنيم.
اين هنرمند همچنين به علاقه‌مندان اين حرفه توصيه کرد: کتاب‌هاي طنز بسيار قوي و ماندگاري داريم که منتشر شده‌اند اما متاسفانه اغلب علاقه‌مندان و فعالان عرصه کاريکاتور از مطالعه دور هستند، به علاقه‌مندان اين حرفه توصيه مي‌کنم به جاي اينکه طنزهاي بي‌کيفيت و کم‌ارزش دو خطي شبکه‌هاي مجازي را بخوانند، کتاب‌هاي ماندگار طنز ايران و جهان را بخوانند که به آن ها ايده‌هاي بهتري براي کارهايشان مي‌دهد.
