طنزالمثل چیست و چگونه با ضرب المثل شوخی کنیم
نویسنده: بنیامین نوری
«طنزالمثل» واکنش خلاقانه طنزنویس‌ها به ضرب‌المثل‌هاست. در جهانی که هر دقیقه تغییر می‌کند، گاهی ضرب‌المثل‌های قدیمی کم می‌آورند. برای همین است که طنزپردازها آستین بالا می‌زنند و ضرب‌المثل‌ها را به طنزالمثل تبدیل می‌کنند.
پس می‌شود گفت طنزالمثل تلفیقی است از ضرب‌المثل‌های سنتی با مسائل امروزی همراه با چاشنی طنز.
طنزالمثل‌ها ویژگی‌های زیر را دارند:
– بر پایه یک ضرب‌المثل نوشته می‌شوند.
– کوتاه و موجزند.
– بازی‌های زبانی دارند.
– به مسائل امروزی اشاره دارند. (مانند اینترنت، دلار و…)
دسته‌بندی طنزالمثل‌ها و روش‌های نوشتن طنزالمثل
1- طنزالمثل‌های موضوع‌محور
شما می‌توانید یک موضوع خاص را مبنا قرار دهید و ضرب‌المثل‌ها را بر اساس همان موضوع، طنزآمیز کنید.
مثل این طنزالمثل‌ها که «احمدرضا کاظمی» آن‌ها را نوشته است:
ضرب‌المثل‌های ارزی و اقتصادی:
یه سکه بهار آزادی رو که بندازی هوا تا بیاد پایین 30 درصد گرون شده.
هر که رانتش بیش، ارز دولتی‌اش بیشتر.
سکه زرد برادر دلاره.
دلار برسه به پنجاه، فشار میاد به چن‌جا.
ارز که بالا بره… دلال ابوعطا می‌خونه.
دلار رو هر وقت از بازار بگیری می‌ره بالا.
بزک نمیر بهار میاد، زیر 10 هزار دلار میاد.
مستأجر در خواب بیند رنگ خانه.
ضرب‌المثل‌های خودرویی:
کوه به کوه نمی‌رسه ولی پراید به ماکسیما می‌رسه. (البته قیمتش!)
ماشین چینی آفت نداره.
از این ستون به اون ستون باید عوارض بین راهی بدی.
آدم دوچرخه خودش رو سوار بشه، منت خودروساز رو نکشه.
باز شدن ایربگ بعد از مرگ سهراب.
درِ تحریم بازه، حیای خودروساز کجا رفته؟
2- طنزالمثل‌های به‌روزشده
راه دیگر طنزالمثل‌نویسی این است که ضرب‌المثل‌های قدیمی را آپدیت کنید. کافی است یک ضرب‌المثل انتخاب کنید و بعد آن را با عناصر امروزی ترکیب کنید.
مانند طنزالمثل‌های زیر:
از کتاب «اسرار و ابزار طنزنویسی» نوشته «محسن سلیمانی»:
موش تو سراخ نمی‌رفت سایدبای‌ساید به دمبش می‌بست.
پرادوسواری دولادولا نمی‌شه.
آنتی‌بیوتیک بعد از مرگ سهراب.
سرش بوی پیتزای سبزیجات می‌ده.
داوود نجفی:
به جیمیل شاه گفتن یاهو.
رضا جعفری:
یک آشی برات بپزم که یک وجب روغن تراریخته پالم‌دار داشته باشه.
آب در کوزه و ما گرد رِدبول می‌گردیم.
3- طنزالمثل‌های بازیگوش
بعضی از طنزالمثل‌ها بازی‌های زبانی دارند. یعنی با اندکی تغییر در ضرب‌المثل اصلی، معنای آن را زیرورو می‌کنند.
سامان فیروزی:
چرا عاقد کند کاری که بازآرد پشیمانی؟
عباس گلکار:
ارث یعنی، نابرده رنج، گنج میسر می‌شود.
جواد مجابی:
ماهی را هر وقت از آب بگیری، مأمورات شیلات به سراغت می‌آیند.
حسین مقدسی‌نیا:
هیچ گربه‌ای محض رضای خدا موش نمی‌گیرد، مگر گربه‌ای که عابد شده باشد و مسلمانا.
رضا احسان‌پور:
شاهنامه آخرش جلد است.
داوود نجفی:
دهان مملکت خویش را خسروان سایند.
مار از پونه بدش میاد تو ماستش نعنا می‌ریزه.
نوع رفتار خبر می‌دهد از کرم درون.
تو مو می‌بینی و من ریزش مو.
هر دم از باغ خری می‌رسد.
مهمون، تا نیومده حبیب خداست.
قطره‌قطره جمع گردد وانگهی منها شود.
سخن پایانی…
حالا که قلق طنزالمثل‌نویسی دست‌تان آمده، بروید یکی دوتا ضرب‌المثل قدیمی بردارید و کمی نمک روی آن‌ها بریزید. پیشنهاد می‌کنم با ضرب‌المثل‌های نام‌آشنا و معروف شوخی کنید تا مخاطب‌تان بیشتر کیف کند و حالش را ببرد.
پایان
سایر مقالات دفتر طنز را بخوانید
