سیروس همتی معلمی که از ریاضی به هنر می‌رسد
نویسنده: علیرضا عبدی
سیروس همتی را باید از آن دست هنرمندان چندوجهی دانست که دو دنیای ظاهراً متفاوت ریاضیات و هنر را کنار هم آورده‌اند؛ بازیگری که معلم ریاضی است، کارگردانی که با هندسه سر و کار دارد و نویسنده‌ای که بخشی از سوژه‌هایش را از زندگی روزمره و تجربه‌هایش در کلاس درس می‌گیرد.
شاید جذاب‌ترین نکته درباره او همین دوگانگی باشد؛ مردی که بیش از سه دهه معلم ریاضی بوده، اما در کارنامه بازیگری‌اش کمتر از هر چیز به نقش معلم شناخته می‌شود!
از کلاس ریاضی تا صحنه تئاتر
سیروس همتی متولد ۱۳ مرداد ۱۳۵۱ در تهران است. او در دانشگاه تربیت معلم در رشته ریاضی تحصیل کرد و پس از آن به آموزش ریاضی پرداخت. خودش گفته است که ۳۳ سال در آموزش و پرورش حضور داشته و در کنار معلمی، بازیگری، نویسندگی و فعالیت‌های نمایشی را دنبال کرده است.
همتی فعالیت هنری خود را از تئاتر آغاز کرد و به‌تدریج در حوزه‌های مختلف هنر گسترش داد؛ از بازیگری و کارگردانی گرفته تا نمایشنامه‌نویسی، داستان‌نویسی و طراحی صحنه. همین مسیر باعث شده کارنامه او محدود به یک حوزه نباشد و بتواند هم روی صحنه باشد و هم پشت صحنه.
بازیگر؛ از «مارمولک» تا «نیسان آبی»
برای بسیاری از مخاطبان، سیروس همتی چهره‌ای آشنا از سینما و تلویزیون است. بازی او در فیلم‌هایی مانند «مارمولک» (در نقش مجتبی) و سریال‌هایی مانند «خداحافظ بچه» باعث شد بیشتر دیده شود.
او در آثار مختلفی در نقش‌های طنز و جدی ظاهر شده و خودش نیز تأکید کرده که علاقه ندارد صرفاً به عنوان بازیگر کمدی شناخته شود و تلاش کرده دامنه متفاوتی از نقش‌ها را تجربه کند.
در سال‌های اخیر نیز با حضور در آثاری مانند «نیسان آبی» برای مخاطبان عام بیشتر شناخته شد؛ اما کارنامه او بسیار فراتر از چند نقش تلویزیونی و سینمایی است.
سیروس همتی
نویسنده و طنزنویس؛ از نمایشنامه تا داستان
بخش مهمی از فعالیت سیروس همتی به نویسندگی مربوط می‌شود. او تعداد زیادی نمایشنامه نوشته و برخی از آن‌ها را خودش روی صحنه برده است.
در کنار نمایشنامه‌نویسی، داستان‌نویسی را نیز تجربه کرده و مجموعه داستان «ننه‌کاراته» یکی از آثار شناخته‌شده او در این زمینه است؛ مجموعه‌ای شامل هشت داستان طنز که در آن‌ها طنز از دل موقعیت‌های اجتماعی و زندگی روزمره شکل می‌گیرد.
«یزاه»، «سونامی»، «پناه بر رؤیا» و «هفت کوتوله و تمساح» نیز از جمله آثار منتشرشده او هستند. در واقع، اگر بازیگری بخش جلوی صحنه کارنامه همتی باشد، نویسندگی و نمایشنامه‌نویسی بخش مهمی از پشت صحنه این کارنامه را تشکیل می‌دهد.
معلمی که از ریاضی به هنر می‌رسد
شاید جذاب‌ترین وجه شخصیت حرفه‌ای سیروس همتی، رابطه‌ای باشد که میان ریاضی و هنر برقرار کرده است. او معتقد است میان این دو حوزه تناقضی وجود ندارد و حتی در گفت‌وگویی توضیح داده که میان هندسه و میزانسن در کارگردانی ارتباط وجود دارد و می‌توان میان استقرا در ریاضی و رسیدن به نقش نیز شباهت‌هایی پیدا کرد.
او حتی از شیوه‌های بازیگری برای جذاب‌تر کردن کلاس ریاضی استفاده کرده است؛ تغییر صدا، سکوت، بازی با موقعیت و ایجاد ارتباط با دانش‌آموزان. در مقابل، تجربه معلمی هم به نگاه او به نویسندگی و دیالوگ کمک کرده است.
همتی در یکی از گفت‌وگوهایش از علاقه‌اش به جواب‌های کوتاه، منطقی و درست در ریاضی گفته و همین نگاه را به نمایشنامه‌نویسی هم مرتبط دانسته است. به همین دلیل به دیالوگ‌های کوتاه و «پینگ‌پنگی» علاقه دارد؛ گفت‌وگوهایی که فقط حرف نمی‌زنند، بلکه باعث می‌شوند اتفاقی در صحنه رخ بدهد.
طنز از دل زندگی
طنزنویسی همتی را می‌توان ادامه همین نگاه دانست؛ نگاهی که به جای جداکردن هنر از زندگی، از دل موقعیت‌های عادی و آدم‌های واقعی به سوژه می‌رسد. «ننه‌کاراته» نمونه خوبی از این رویکرد است؛ داستان‌هایی که موقعیت‌های اجتماعی و خانوادگی را با طنز ترکیب می‌کنند.
شاید به همین دلیل، وقتی پای طنز در میان است، تجربه معلمی او هم تبدیل به یک منبع مهم برای شناخت آدم‌ها و موقعیت‌ها می‌شود؛ چون کلاس درس فقط محل آموزش ریاضی نیست، بلکه مجموعه‌ای از شخصیت‌ها، رفتارها، سوءتفاهم‌ها و اتفاق‌های روزمره است؛ همان چیزهایی که برای یک نویسنده می‌توانند تبدیل به داستان شوند.
هنرمندی میان دو جهان شغلی
سیروس همتی را نمی‌توان فقط بازیگر، فقط نویسنده یا فقط معلم دانست. بخش جذاب کارنامه او دقیقاً در نقطه‌ای شکل می‌گیرد که این عنوان‌ها به هم می‌رسند: معلم ریاضی که بازیگر شده، بازیگری که نمایشنامه می‌نویسد و نویسنده‌ای که طنز را از دل زندگی واقعی بیرون می‌کشد.
شاید اگر بخواهیم یک جمله درباره او بگوییم، همین کافی باشد: سیروس همتی کسی است که نشان داده برای رسیدن از ریاضی به هنر، لازم نیست معادله را حل کنید؛ کافی است بفهمید میان این دو، از اول هم فاصله چندانی نبوده است.
پایان
بخش «طنزپردازان» دفتر طنز را دنبال کنید
