بررسی طنز در شعر حافظ
مقاله پژوهشی «طنز در شعر حافظ»، با رویکردی ساختاریافته و تحلیلی، طنز را نه به‌عنوان یک ژانر مجزا، بلکه به‌مثابه‌ی یک صناعت بلاغی بنیادین در جهان‌بینی لسان‌الغیب واکاوی می‌کند.
این نوشتار با بازخوانی ۱۲ اسلوب طنزآفرینی حافظ از ابهام و پارادوکس گرفته تا مغالطه عمدی و تأویل‌های رندانه نشان می‌دهد که چگونه او با زبانی عفیف اما بُرنده، ساختارهای متناقض جامعه، زهد ریایی و حاکمان ستمگر را به چالش کشیده است.
بررسی طنز در شعر حافظ
محل انتشار: پژوهشنامه علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی
سال انتشار: 1384
نویسنده مقاله: عبدالامیر چناری
چکیده مقاله: طنز در شعر حافظ، به‌منزله یک صناعت بلاغی است، نه یک نوع ادبی. شیوههای طنز آفرینی حافظ بسیار متنوع، پیچیده و در نهایت ایجاز است. عدم درک اسلوبهای طنز در شعر او، گاه سبب تفسیرهای نادرست و خلاف مقصود شاعر شده است.
در این مقاله، طنزهای حافظ در 12 اسلوب دستهبندی شده است؛ ازجمله طنز از طریق ابهام، متناقضنمایی، تأویل‌های تازه و استهزاءآمیز از مسائل مهم، مغالطه منطقی، نسبت دادن رفتارهای مخالفان به خود.
شخصیتهای مورد نقد حافظ، همگی بدون نام و نوعی (typical) هستند و بر دو دستهاند: کومتی و دینی. او این شخصیتها را از دو نظرگاه، نقد می‌کند: 1ـ اصول اخلاقی و ارزشهای فردی 2ـ آسیبهای اجتماعی.
طنز حافظ غالباً زبانی عفیف و خالی از کلمات توهینآمیز دارد. موضوعات طنز حافظ، عمدتاً نقد اندیشههای مخالفان عشق و عرفان؛ و اخلاق حاکمان ستمگر و روحانیان ریاکار است.
«صورت» طنزهای حافظ، غالباً حاصل گرد آمدن عناصر ناسازگار، جانب‌داری از باطل و مغالطه عمدی، به گونهای کاملاً ظریف و پنهان است؛ و این امر، با «محتوا»ی انتقادهای او از جامعهای که ساختارهای بنیادین آن با ساختارهای قانونیاش تضادی عمیق دارد، کاملاً هماهنگ است.
برای خواندن و دریافت مقاله کلیک کنید و با مراجعه به متن کامل آن، با دیدگاه‌ها و یافته‌های نویسنده «بررسی طنز در شعر حافظ» بیشتر آشنا شوید.
پایان
سایر مقالات دفتر طنز را بخوانید
